Jeszcze niedawno spotykaliście się u wspólnych znajomych. Po rozwodzie zaproszenia przychodzą rzadziej. Jeden kolega pisze tylko do ciebie, drugi częściej widuje byłą partnerkę, a trzeci przestał się odzywać. Nie wiesz, czy ktoś odszedł, czy wszyscy próbują odnaleźć się w nowej sytuacji.
Rozwód może zmienić nie tylko relację dwojga ludzi. Były przecież wspólne wyjazdy, urodziny, rozmowy i znajomi poznani przez partnerkę. Przyjaciele nie są jednak majątkiem do podziału. Każdy ma własną relację z tobą i z nią. Ty masz prawo pytać o kontakt oraz własne granice, ale nie musisz zmuszać nikogo do wyboru strony.
Czy przyjaciel był twój, jej czy wasz?
Niektórych ludzi znałeś wcześniej, inni pojawili się w życiu przez partnerkę, a kolejni przez lata stali się bliscy wam obojgu. Dlatego po rozwodzie nie zawsze da się wrócić do wcześniejszego układu. Można pozostać przyjacielem jednej osoby, obojga albo stopniowo się oddalić.
Matthijs Kalmijn badał, jak wraz z kolejnymi etapami życia zmieniają się sieci znajomych par. W holenderskich danych, obejmujących także odpowiedzi obojga partnerów, kontakty w części sieci stawały się coraz bardziej wspólne. Nie było to badanie pozwalające przewidzieć, po której stronie stanie konkretny znajomy po rozwodzie. [1]
To, że kogoś poznaliście jako para, nie oznacza, że po rozstaniu musi wybrać jedną osobę.
Dlaczego wspólne spotkania znikają?
Czasami znajomi nie wiedzą, kogo zaprosić i boją się niezręcznej sytuacji. Niekiedy wspólne spotkania organizowała głównie jedna osoba z pary. Zdarza się też, że więź naprawdę słabnie. Brak zaproszenia może boleć, ale bez rozmowy nie znasz jego powodu.
Co mówi badanie o życiu społecznym po rozwodzie?
Matthijs Kalmijn i Marjolein Broese van Groenou badali społeczną integrację osób rozwiedzionych na podstawie danych z Holandii. W niektórych obszarach osoby rozwiedzione deklarowały częstsze kontakty przyjacielskie, ale w innych wymiarach integracja była słabsza. Autorzy opisywali zróżnicowane wyniki oraz znaczenie sytuacji i zasobów po rozstaniu. To wyniki badań obserwacyjnych, a kontrola źródła objęła oryginalny abstrakt wydawcy, nie pełny płatny tekst. [2]
Nie ma więc jednej naukowej reguły, według której rozwód oznacza utratę wszystkich wspólnych przyjaciół. Niektóre kontakty słabną, inne się zmieniają, a nowe znajomości nie przekreślają wartości poprzednich.
Męski Słownik Emocji
Smutek
Smutek może dotyczyć nie tylko zakończonego związku, ale też dawnej grupy, zwyczajnych rozmów i spotkań. Nie oznacza automatycznie, że chcesz wrócić do byłej partnerki.
Zobacz hasło →
Co dają przyjaźnie w czasie układania życia po rozwodzie?
Jedna bliska osoba może wysłuchać bez oceny, a grupa ludzi może pomóc utrzymać zwykły rytm tygodnia. To różne rodzaje relacji i nie trzeba wybierać między nimi.
Metaanaliza 21 badań
Elizabeth Krumrei, Carissa Coit, Sarah Martin, Wendy Fogo i Annette Mahoney zestawili 21 badań dotyczących relacji społecznych i przystosowania po rozwodzie. Relacje społeczne w badanych pracach były powiązane z lepszym pozytywnym przystosowaniem i mniejszym nasileniem trudności. Autorzy rozróżniali bliskie relacje jeden na jeden i przynależność do grup czy innych sieci kontaktów. Nie oznacza to, że przyjaźnie automatycznie leczą cierpienie. Zweryfikowano oryginalny abstrakt u wydawcy i w repozytorium uczelni. [3]
Nie musisz od razu przebudowywać całego życia towarzyskiego. Jedno realne spotkanie z kimś, z kim dobrze ci się rozmawia, może być sensownym początkiem. To wskazówka redakcyjna, a nie naukowo przebadana metoda terapeutyczna.
Czy wspólny przyjaciel powinien wybrać stronę?
Nie istnieje ogólna zasada, że lojalny znajomy musi zakończyć kontakt z jedną osobą. Może mieć własne relacje z tobą i twoją byłą partnerką. Może także ograniczyć kontakt z jedną z was z powodów, których nie znasz. Samo utrzymywanie dwóch relacji nie dowodzi zdrady.
Możesz natomiast poprosić, żeby nie przekazywał prywatnych wiadomości, nie wypytywał w czyimś imieniu i nie robił z waszej rozłąki tematu towarzyskiego spotkania. To granica twojej prywatności, nie nakaz zerwania jego innych znajomości.
Kontekst otoczenia też może mieć znaczenie
Matthijs Kalmijn i Wilfred Uunk badali w 2007 roku, czy normy społeczne dotyczące rozwodu w europejskich regionach wiążą się ze zmianami kontaktów społecznych osób rozwiedzionych. Zestawiali dane o kontaktach z informacjami o regionalnych postawach. Ten wynik nie wyjaśnia motywów konkretnego kolegi z twojego miasta i nie pozwala automatycznie przenosić zachowań na polskich mężczyzn. Dostępny był abstrakt oryginalnego wydawcy. [4]
Dlatego przed stwierdzeniem, że ktoś ocenia twój rozwód, warto spróbować ustalić, czy w ogóle chcecie utrzymać własną relację.
Męski Słownik Emocji
Samotność
Możesz mieć w telefonie dawnych znajomych i jednocześnie czuć samotność, gdy znikają regularne spotkania i poczucie przynależności.
Zobacz hasło →
Jak odezwać się do przyjaciela bez stawiania ultimatum?
Spróbuj oddzielić własną potrzebę od oceny innych ludzi. Zamiast pytać, „czemu trzymasz z nią?”, możesz napisać, że brakuje ci kontaktu i zaproponować konkretny termin. Odpowiedź nie musi ci się spodobać, ale będzie bardziej rzeczywista niż domysły.
Cztery pytania przed wysłaniem wiadomości
To cztery autorskie pytania do uporządkowania sytuacji, a nie test przyjaźni ani metoda potwierdzona badaniem.
Cztery kroki
Zacznij od konkretu
01. Czyja to była relacja?
Czy mieliśmy osobny kontakt, czy spotykaliśmy się przede wszystkim jako dwie pary?
02. Czego teraz potrzebuję?
Rozmowy, spotkania, wspólnej aktywności czy po prostu jasnej odpowiedzi?
03. Jaką mam granicę?
Czy chcę poprosić o nieprzekazywanie prywatnych informacji o moim życiu?
04. Czy daję wybór?
Czy potrafię zaproponować spotkanie bez oceniania i testowania lojalności znajomego?
Jak to powiedzieć?
Przykład rozmowy
Autorska propozycja, nie formuła gwarantująca uratowanie każdej więzi:
„Brakuje mi naszych spotkań. Wiem, że znasz nas oboje i nie oczekuję, że wybierzesz stronę. Chciałbym zapytać, czy masz ochotę spotkać się ze mną na spacer albo kawę”.
Możesz dodać prośbę, by wasza rozmowa została między wami. Szacunek dla tej prośby nie wymaga od znajomego zakończenia kontaktu z innymi.
O różnych formach pomocy piszemy szerzej w artykule Gdzie szukać wsparcia po rozwodzie. Jeśli chcesz nawiązywać nowe kontakty, przeczytaj również Jak znaleźć przyjaciół w dorosłym życiu.
Nie masz wpływu na wszystkie wybory znajomych. Możesz jednak zapytać o przyjaźń bez robienia z niej próby lojalności.
Gdy dawna przyjaźń jednak się kończy
Nie każda relacja przetrwa zmianę życia. Brak odpowiedzi albo odmowa spotkania może boleć. Nie znaczy to jednak, że nikt inny nie będzie ci bliski. Jeśli samotność lub smutek silnie utrudniają codzienne życie, warto sięgnąć po odpowiednie wsparcie. Jeżeli w tle były przemoc lub groźby, bezpieczeństwo jest ważniejsze od zachowania dawnego kręgu znajomych.
Najczęstsze pytania
Pytania i odpowiedzi
Czy po rozwodzie wspólni znajomi muszą wybrać stronę?
Nie ma takiego ogólnego obowiązku. Znajomi sami decydują o swoich relacjach, a ty możesz wyznaczać granice własnego kontaktu i prywatności.
Dlaczego znajomi rzadziej się odzywają po rozstaniu?
Możliwe są różne powody: zmiana zwyczajów, niezręczność, mniej czasu albo realne osłabienie więzi. Sam brak telefonu nie dowodzi jednej motywacji. Badania pokazują niejednorodne zmiany kontaktów po rozwodzie. [2]
Czy mogę poprosić przyjaciela, żeby nie przekazywał informacji byłej partnerce?
Możesz poprosić o zachowanie prywatności własnych informacji i rozmów. Nie oznacza to decydowania o jego wszystkich relacjach. W sytuacji zagrożenia warto szukać odpowiedniej pomocy.
Jak odzyskać kontakt bez wypominania, kto z kim trzyma?
Zaproponuj konkretne spotkanie bez oskarżeń i zostaw przestrzeń na odmowę. Jest to autorska wskazówka komunikacyjna, nie metoda gwarantująca odbudowę przyjaźni.
Co zrobić, gdy tracę przyjaźnie i czuję się samotny?
Możesz zacząć od jednej rozmowy z kimś dostępnym i szukać regularnych kontaktów poza dawną grupą. Badania łączą relacje społeczne z lepszym przystosowaniem po rozwodzie, ale nie dowodzą, że zastępują specjalistyczną pomoc. [3]
Bibliografia
Źródła
- Kalmijn, M. (2003). Shared friendship networks and the life course: an analysis of survey data on married and cohabiting couples. Social Networks, 25(3), 231–249. DOI: 10.1016/S0378-8733(03)00010-8. Pełny oryginał u autora.
- Kalmijn, M., Broese van Groenou, M. (2005). Differential effects of divorce on social integration. Journal of Social and Personal Relationships, 22(4), 455–476. DOI: 10.1177/0265407505054516. Weryfikowano abstrakt oryginalnego wydawcy. SAGE — oryginalna publikacja.
- Krumrei, E. J., Coit, C., Martin, S., Fogo, W., Mahoney, A. (2007). Post-Divorce Adjustment and Social Relationships: A Meta-Analytic Review. Journal of Divorce & Remarriage, 46(3–4), 145–166. DOI: 10.1300/J087v46n03_09. Wydanie 2007, publikacja internetowa 2008; sprawdzono oryginalny abstrakt. Repozytorium uczelni.
- Kalmijn, M., Uunk, W. (2007). Regional value differences in Europe and the social consequences of divorce: A test of the stigmatization hypothesis. Social Science Research, 36(2), 447–468. DOI: 10.1016/j.ssresearch.2006.06.001. Weryfikowano oryginalny abstrakt wydawcy; pełny tekst ograniczony. Oryginalny Elsevier.
Męski Słownik Emocji
Nazwij to, co dzieje się pod spodem
Złość, napięcie, wstyd, samotność, lęk czy przeciążenie nie zawsze od razu mają swoją nazwę. Męski Słownik Emocji pomaga przejść od tego, co zauważasz w życiu i w ciele, do bardziej precyzyjnego rozpoznania tego, co czujesz.
Przejdź do Męskiego Słownika Emocji →